# Sözlük

## A-D

eklenti, uzantı ya da uygulama eki

Eklentiler, tarayıcılara yeni özellikler kazandırmak için eklenebilen bileşenlerdir. Tor Browser, bir eklenti kurulmuş olarak gelir: NoScript. Kişisel gizlilik özelliklerini tehlikeye atabileceğinden Tor Browser üzerine başka eklentiler kurmamalısınız.

antivirüs yazılımı

Bir antivirüs uygulaması kötü niyetli yazılımları engellemek, bulmak ve kaldırmak için kullanılır. Antivirüs yazılımı, bilgisayarınızda çalışan Tor ile çakışabilir. Tor uygulamasına izin vermek için yapılması gerekenleri bilmiyorsanız antivirüs uygulamanızın belgelerine bakabilirsiniz.

uygulama

Bir internet uygulaması (web app), istemci tarafından tarayıcısı içinde çalıştırılan bir uygulamadır. Uygulama, mobil işletim sistemlerine kurduğunuz yazılımları da ifade edebilir.

Atlas

Atlas, şu anda çalışan Tor aktarıcıları ile ilgili bilgi edinmek için kullanılan bir internet uygulamasıdır.

bant genişliği belirleyici

Bir aktarıcının verimini belirlemek için, bant genişliği belirleyici adı verilen özel aktarıcılar, uzlaşma içindeki aktarıcıların düzenli ölçümlerini alır.

köprü

Sıradan Tor aktarıcıları gibi, köprüler de gönüllüler tarafından işletilir. Ancak sıradan aktarıcılardan farklı olarak, bunlar herkese açık olarak listelenmez. Böylece düşmanlar bunları kolayca bulamaz. Değiştirilebilir taşıyıcılar, Tor kullandığınızı gizlemeye yardımcı olan bir tür köprüdür.

köprü belirleyici

Köprülerin listesini tutan özel amaçlı bir aktarıcı.

köprü simgesi

Bir bakışta doğru köprü adresini belirlemek için kullanılabilecek kısa, dört emojiden oluşan bir görselleştirme. Köprü simgeleri insan tarafından okunabilen köprü tanımlayıcılarıdır ve Tor ağıyla bağlantı kalitesini veya köprünün durumunu göstermez. Görsel karakterler dizisi giriş olarak kullanılamaz. Kullanıcıların bir köprü ile bağlantı kurabilmeleri için tam köprü adresini yazmaları gerekir.

tarayıcının parmak izini çıkarma

Parmak izi çıkarma, kullandığınız aygıt ya da hizmetin ne olduğunu ve özelliklerini öngören bir bilgi toplama işlemidir. İncelenen aygıt ya da hizmeti belirlemek için benzersiz davranışlar ve yanıtlar toplanır. Tor Browser parmak izinizin çıkarılmasını önler.

gezinme geçmişi

Tarayıcı geçmişi, bir internet tarayıcısı kullanırken yapılan isteklerin kaydıdır ve ziyaret edilen siteler ile bunların ne zaman ziyaret edildiği gibi bilgileri içerir. Tor Browser, oturumunuzu kapattıktan sonra gezinme geçmişinizi siler.

Güvenlik doğrulaması

Güvenlik doğrulamaları kullanıcının insan olup olmadığını anlamak için kullanılan soru yanıt uygulamalarıdır. Tor kullanıcılarına genellikle bazı güvenlik doğrulaması soruları sunulur. Çünkü Tor aktarıcıları o kadar çok istek gönderir ki, bazen siteler bu isteklerin insanlardan mı yoksa botlardan mı geldiğini belirlemekte zorlanır.

Yazım notları: Captcha artık bir isim olarak kabul edildiğinden, yalnızca ilk harfini büyük yazın.

sağlama

Sağlama toplamları, dosyaların karma değerleridir. Yazılımı hatasız olarak indirdiyseniz, verilen sağlama toplamı ile indirdiğiniz dosyanın sağlama toplamı aynı olmalıdır.

devre

İstemciler tarafından Tor ağı üzerindeki rastgele seçilmiş düğümlerden oluşturulan bir yol. Devre ya bir köprü ya da bir koruma ile başlar. Çoğu devre üç noktadan oluşur. Bir koruma veya köprü noktası, bir orta aktarıcı ve bir çıkış noktası. Çoğu onion hizmeti bir devrede altı durak kullanır (tek onion hizmeti dışında) ve hiçbir zaman bir çıkış düğümü kullanmaz. Bilgisayar için Tor Browser üzerinde, adres çubuğunda bulunan Tor devresi simgesine tıklayarak var olan Tor devrenizi görüntüleyebilirsiniz.

istemci

Tor ağında istemci, Tor ağındaki bir düğümdür ve genellikle bir kullanıcı adına çalışır ve uygulama bağlantılarını birkaç aktarıcı üzerinden geçirir.

Compass

Compass, şu anda çalışan Tor aktarıcıları ile ilgili toplu bilgi edinmek için kullanılan bir internet uygulamasıdır.

Bağlantı Yardımcısı

Tor Browser üzerinde bulunan ve gerektiğinde kullanıcının bulunduğu yerde en iyi çalışan köprü yapılandırmasını otomatik olarak uygulamayı öneren bir özellik.

Çeviri notları: Tor Browser sizin dilinizde nasıl görünüyor bakın. Dilinizde bir Tor Browser sürümü yoksa İngilizce olarak bırakın.

uzlaşma

Tor terimi olarak, dizin belirleyiciler tarafından saatte bir kez derlenen ve oylanan tek bir belgedir. Tüm istemcilerin Tor ağını oluşturan aktarıcılar ile ilgili aynı bilgiye sahip olmalarını sağlar.

tanımlama bilgisi

Bir HTTP tanımlama bilgisi (site tanımlama bilgisi, internet tanımlama bilgisi, tarayıcı tanımlama bilgisi veya kısaca tanımlama bilgisi olarak da adlandırılır), bir siteden gönderilen ve kullanıcı arama yaparken tarayıcı tarafından kullanıcının bilgisayarına kaydedilen küçük bir veri parçasıdır. Tor Browser varsayılan olarak tanımlama bilgilerini kaydetmez.

siteler arası betikler (XSS)

Siteler arası betik (XSS) saldırısı bir saldırganın bunu yapma olanağı olmaması gerekirken bir siteye kötü niyetli bir özellik ya da davranış eklemesini sağlar.

şifreleme imzası

Şifreleme imzası, bir iletinin veya dosyanın gerçekliğini kanıtlar. Bir herkese açık anahtar şifrelemesi anahtar çiftinin kişisel bölümünün sahibi tarafından oluşturulur ve ilgili herkese açık anahtar tarafından doğrulanabilir. Yazılımı torproject.org sitesinden indirirseniz, burada imza dosyaları (.asc) bulacaksınız. Bunlar PGP imzalarıdır ve bu imzalar ile indirdiğiniz dosyanın tam olarak almak istediğimiz dosya olduğunu doğrulayabilirsiniz. Ayrıntılı bilgi almak için imzaları nasıl doğrulayabileceğinizi inceleyin.

arka plan işlemi

Bir arka plan işlemi, doğrudan kullanıcının denetimi altında olmak yerine sistem tarafından arka planda çalıştırılan bilgisayar programlarıdır.

Dangerzone

Dangerzone güvenilmeyen bir kaynaktan gelen veya tehlikeli olma olasılığı bulunan herhangi bir belgeyi (hatta PDF dosyasını) PDF biçimine dönüştürür. PDF belgesi önce ham piksel verisine sonra PDF dosyasına dönüştürülür.

dizin belirleyici

O anda çalışan aktarıcıların listesini tutan ve diğer dizin belirleyiciler ile düzenli aralıklarla bir uzlaşma yayınlayan özel amaçlı bir aktarıcı.

etki alanı yüzünü değiştirmek

Etki alanı yüzünü değiştirmek, bağlandığınız siteyi gizleyen bir engellemeyi aşma yöntemidir. Sansür uygulayanın bakış açısından, Microsoft veya Google gibi engellenmesi pahalıya patlayacak büyük bir hizmete bağlanıyorsunuz gibi görünür. Ancak, sizi anonim yapmaz veya Tor Browser gibi hedef konumunuzu tümüyle gizlemez. Ayrıntılı bilgi almak için etki alanı yüzünü değiştirmek ile ilgili günlük yazısına bakabilirsiniz.

Yazım notları: Büyük harfle yazmaya gerek yoktur.

Çeviri notları: Bu terim kendi dilinizde daha iyi duyuluyorsa çevirebilirsiniz.

## E-H

şifreleme

Bir veri parçasını alıp, yalnızca hedeflenen alıcı tarafından okunabilen gizli bir koda dönüştürme işlemi. Tor ağı, Tor devresinde üç katmanlı şifreleme kullanır; her aktarıcı isteği bir sonraki aktarıcıya iletmeden önce bir katmanın şifresini çözer.

uçtan uca şifrelenmiş

Kaynak noktasından hedef noktaya doğrudan şifrelenmiş olarak iletilen verilere uçtan uca şifrelenmiş denir. Bu, gönderilen verileri veya iletileri yalnızca gönderici ve alıcı tarafların okuyabilmesini sağlar.

çıkış

Tor devresindeki son aktarıcı, trafiği herkese açık internet üzerine gönderir. Bağlandığınız hizmet (site, sohbet hizmeti, e-posta hizmeti sağlayıcı gibi) çıkış aktarıcısının IP adresini görür.

ExoneraTor

ExoneraTor hizmeti, Tor ağının bir parçası olan aktarıcı IP adreslerinin veri tabanını tutar. Belirli bir tarihte belirli bir IP adresinde çalışan bir Tor aktarıcısı olup olmadığı sorusunu yanıtlar. Bu hizmet, genellikle kolluk kuvvetleriyle görüşürken yararlıdır.

F-Droid

F-Droid, Android için bir FOSS (özgür ve açık kaynaklı yazılım) uygulama deposudur. Google Play mağazasındaki gibi kullanıcılar F-Droid kullanarak uygulamalara bakıp, kurabilir ve kurulu uygulamaların güncellemelerini izleyebilir. Tor Browser, F-Droid üzerinde bulunabilir. Uygulamayı F-Droid üzerinden kurmak isterseniz şu adımları izleyin.

Firefox

Mozilla Firefox, Mozilla Foundation ve yan kuruluşu Mozilla Corporation tarafından geliştirilen ücretsiz ve açık kaynaklı bir tarayıcıdır. Tor Browser, Firefox ESR (Genişletilmiş Destek Sürümü) sürümünün değiştirilmesi ile oluşturulmuştur. Firefox, Windows, macOS ve Linux işletim sistemleri için bulunabilir. Mobil sürümü de Android ve iOS için kullanılabilir.

güvenlik duvarı

Güvenlik duvarı, gelen ve giden ağ trafiğini izleyen ve kontrol eden bir ağ güvenlik sistemidir. Bu trafik süzgeci önceden belirlenmiş kuralları uygular. Bir güvenlik duvarı genellikle, güvenli bir iç ağ ile başka bir dış ağ arasında bariyer oluşturur. Ancak sansür anlamında bir içerik süzgeci olarak da kullanılabilir. Güvenlik duvarları Tor bağlantılarını engellediği için bazen insanlar Tor ağına bağlanmakta sorun yaşarlar. Bunu denemek için güvenlik duvarınızı yeniden yapılandırarak veya kapatarak Tor uygulamasını yeniden başlatabilirsiniz.

Flash Player

Flash Player, ses ve video içeriğini izlemek amacıyla tasarlanmış internet uygulamaları için bir tarayıcı eklentisidir . Güvenli olmadığı için Tor Browser üzerinde Flash çalışmasına asla izin vermemelisiniz. Flash kullanan birçok hizmet, Tor Browser üzerinde çalışması gereken bir HTML5 alternatifi de sunuyor.

fte

FTE (biçim dönüştürücü şifreleme), Tor trafiğini normal site (HTTP) trafiği gibi gösteren bir değiştirilebilir taşıyıcıdır. Artık kullanılmıyor.

Çeviri notları: Çevirmeyin.

GetTor

GetTor, iletileri (e-posta, Telegram) otomatik olarak yanıtlayarak, Dropbox, Google Drive ve GitHub gibi çeşitli konumlarda barındırılan güncel Tor Browser sürümünün bağlantılarını gönderen bir hizmettir.

Yazım notları: İkinci `T` yapılabildiğinde büyük harfle yazılır: GetTor.

Çeviri notları: Çevirmeyin.

GSoC

Tor Project üniversite öğrencileri için hazırlanmış bir yaz programı olan Google Summer of Code etkinliğine katılıyor.

GSoD

Tor Project teknik yazarlar için hazırlanmış bir olan Google Season of Docs programına katılıyor.

koruyucu

Köprü kullanılmadığında Tor devresi içindeki ilk aktarıcı. Köprü kullanıldığında, koruma aktarıcısının yerini köprü alır. Bu tür aktarıcılar ile ilgili ayrıntılı bilgi almak için giriş koruyucuları nedir? bölümüne bakabilirsiniz.

karma

Şifreleme karma değeri, verileri sabit boyuttaki bir bit dizisiyle eşleştiren matematiksel bir algoritmanın sonucudur. Tek yönlü bir işlev olarak tasarlanmıştır. Yani değerin tek yönde hesaplanması kolaydır. Ancak tersine çevrilemez. Karma değerleri, verilerin bütünlüğünü doğrulamaya yarar.

HashRing

Karma çemberi, birkaç anahtarı ve ilişkili değerleri kaydetmek için kullanılan dağıtık bir yapıdır. Tor örneğinde, anahtarlar genellikle bir onion hizmetinin adından türetilir ve değerler bir istemcinin bu hizmete bağlanmak için gerek duyduğu bilgilerdir.

Yazım notları: Bunun `hashing` olmadığını unutmayın.

Çeviri notları: Çevirmeyin.

gizli hizmetler

"Onion hizmetlerinin" eski adı. Bazen Tor belgelerinde ya da iletişimde kullanılır.

durak

Tor terimi olarak, bir "durak", bir devre içindeki aktarıcılar arasında iletilen trafik anlamına gelir.

HTTP

Hypertext Transfer Protocol (HTTP), dosyaları ve verileri bir ağdaki aygıtlar arasında göndermek için kullanılan bir kanaldır. Başlangıçta yalnızca site sayfalarını aktarmak için kullanılan bu teknoloji, günümüzde birçok veri ve iletişim biçimini aktarmak için kullanılıyor.

HTTPS

Hypertext Transfer Protocol Secure, bir ağdaki aygıtlar arasında dosya ve veri aktarımı için kullanılan HTTP kanalının şifrelenmiş sürümüdür.

HTTPS Everywhere

HTTPS Everywhere, HTTPS kurmuş ancak varsayılan iletişim kuralı yapmamış olan sitelerde varsayılan olarak HTTPS kullanılmasını sağlayan bir Firefox, Chrome ve Opera eklentisidir. Android için Tor Browser üzerinde HTTPS Everywhere kurulu. Tor Browser 11.5 sürümünden başlayarak, yalnızca HTTPS kipi bilgisayar uygulamasında varsayılan olarak etkin ve HTTPS Everywhere artık Tor Browser ile birlikte sunulmuyor.

## I-L

İnternet hizmeti sağlayıcı (ISP)

Bir internet hizmeti sağlayıcı (ISP), internete erişme ve kullanma hizmetleri sunan bir kuruluştur. Tor Browser kullanırken, internet hizmeti sağlayıcınız ziyaret ettiğiniz siteleri göremez.

IP adresi

Bir internet iletişim kuralı adresi (IP adresi), iletişim için internet iletişim kuralını kullanan bir bilgisayar ağına katılan her aygıta (bilgisayar, tablet, yazıcı gibi) atanan sayısal (ya da IPv6 olması durumunda alfa sayısal) bir etikettir. IP adresi, ev ve iş yeri sokak adreslerine benzer şekilde aygıtın konumunu belirtir. Tor Browser, trafiğinizi sizinki olmayan başka bir IP adresinden geliyormuş gibi göstererek konumunuzu gizler.

JavaScript

JavaScript, sitelerin görüntü, canlandırma, ses ve işlem durum ilerlemesi gibi etkileşimli ögeleri sunmak için kullandığı bir programlama dilidir. Ne yazık ki, JavaScript aynı zamanda tarayıcının güvenliğine yönelik saldırılara da açık olabilir ve bu da anonimliğin ortadan kalkmasına yol açabilir. Tor Browser üzerindeki NoScript eklentisi, farklı sitelerdeki JavaScript betiklerini yönetmek için kullanılabilir.

zarflama

Zarflama, kullanıcının gerçek pencere boyutunu sitelerden gizleyen bir Tor Browser özelliğidir. Bunu, tarayıcı penceresine kenar boşlukları ekleyerek yapar. Bu özellik, kullanıcıların pencere veya ekran boyutlarına göre parmak izinin çıkarılmasını önlemeye yardımcı olur.

little-t tor

"little-t tor" Tor Browser ya da Tor Project yerine Tor ağı arka plan işlemini ifade etmek için kullanılır.

## M-P

meek

Bir değiştirilebilir taşıyıcı türüdür. Meek sizi büyük bir bulut hizmeti sağlayıcısı üzerinden Tor ağına bağlar.

MetricsPort

MetricsPort, temel Tor aktarıcı ölçümleri için bir arayüz sağlar. Tor aktarıcı işletmecileri tarafından, sorunları ve darboğazları bulmak veya aktarıcının başarımını izlemek için ölçümleri ve diğer ilgili bilgileri toplamak amacıyla kullanılır. Ayrıntılı bilgi almak için aşırı yüklenmiş aktarıcılar ile ilgili yazının MetricsPort bölümünü okuyun.

Çeviri notları: Çevirmeyin.

orta aktarıcı

Tor devresi içindeki orta konum. Çıkış olmayan aktarıcılar, farklı kullanıcılar için "orta" veya "koruma" aktarıcısı olarak işlev görebilir.

moat

Moat, Tor Browser içinden köprüler elde etmek için kullanabileceğiniz etkileşimli bir araçtır. Sansürü aşmanıza yardımcı olmak için etki alanı yüzünü değiştirmeyi kullanır. Moat ayrıca, sansür uygulayıcıların tüm köprüleri hızlı bir şekilde engellemesini önlemek için bir Captcha güvenlik doğrulaması kullanır.

moat kullanımı ile ilgili ayrıntılı bilgi alın.

ağ sansürü

Bazen Tor ağına doğrudan erişim, internet hizmeti sağlayıcınız (ISP) veya hükümetler tarafından engellenir. Tor Browser içinde, bu engelleri aşmak için köprüler, değiştirilebilir taşıyıcılar ve GetTor gibi bazı engellemeyi aşma araçları bulunur.

Kimliği yenile

Kimliği yenilemek, sonraki tarayıcı etkinliklerinizin daha önce yaptıklarınızla ilişkilendirilmesini önlemek için kullanılabilen bir Tor Browser özelliğidir. Bunu seçtiğinizde, açık olan tüm sekmeler ve pencereler kapatılır, tanımlama bilgileri ve gezinme geçmişi gibi tüm özel bilgiler silinir ve tüm bağlantılar için yeni Tor devreleri kullanılır. Tor Browser size tüm işlemlerin ve indirmelerin durdurulacağını bildiren bir uyarı görüntüler. "Kimliği yenile" seçeneğini (ekranın sağ üstündeki küçük ışıltılı süpürge ile erişilebilen) kullanmadan önce bunu hesaba katın. Kimliği yenilemek, Tor Browser belirli bir siteye bağlanmakta sorun yaşıyorsa, "Sitenin Tor devresini yenile" gibi yardımcı olabilir.

Bu sitenin Tor devresini yenile

Bu seçenek, kullandığınız çıkış aktarıcısı gitmek istediğiniz siteye bağlanamıyorsa veya site düzgün yüklenmiyorsa yararlıdır. Bunu seçtiğinizde, şu anda etkin olan sekme veya pencere yeni bir Tor devresi üzerinden yeniden yüklenir. Aynı site için açık olan sekme ve pencereler yeniden yüklendiğinde yeni devre kullanılır. Bu seçenek herhangi bir kişisel bilgiyi temizlemez, arka arkaya yaptığınız işlemler arasındaki ilişki kurulmasını engellemez ya da diğer siteler için kullanılan geçerli bağlantıları etkilemez.

NoScript

Tor Browser içinde NoScript adlı bir eklenti bulunur. Bu eklentiye, ekranın sağ üst köşesindeki hamburger menüsünden ("≡") "Eklentiler ve temalar" üzerine tıklanarak erişilebilir. NoScript, site sayfalarında çalışan JavaScript betiklerini kontrol etmenizi ya da tümüyle engellemenizi sağlar.

nyx

Anonimleştirici aktarıcı izleyici (eski adıyla arm, şimdi nyx), Tor için komut satırı kullanımı amaçlı bir terminal durum izleyicisidir. Bir sistemdeki çekirdek Tor sürecini izlemek için kullanılan ve genellikle aktarıcı işletmecileri için yararlı olan bir araçtır.

obfs3

Obfs3, Tor trafiğinin rastgele görünmesini sağlayan bir değiştirilebilir taşıyıcıdır. Böylece Tor veya başka bir iletişim kuralı gibi görünmez. Obfs3 artık desteklenmiyor.

obfs4

Obfs4, Tor trafiğinin obfs3 gibi rastgele görünmesini sağlayan ve sansür uygulayıcıların internet taraması yoluyla köprüleri bulmasını engelleyen bir değiştirilebilir taşıyıcıdır. Obfs4 köprülerinin engellenme olasılığı obfs3 köprülerine göre daha düşüktür.

onion adresi

Onion hizmetleri tarafından kullanılan, .onion ile biten ve kendi kimliğini doğrulayan şekilde tasarlanmış standartlaştırılmış bir internet etki alanı adı.

Çeviri notları: Bir bölümü ya da tümü çevrilebilir. Örneğin İspanyolca'da “dirección cebolla” veya “dirección onion”. Ancak çeviri yaparken dikkatli olun, çünkü gerçek onion adresleri İngilizce olarak .onion ile biter.

Onion Browser

Açık kaynaklı bir iOS uygulaması. Tor yöneltmelerini kullanır ve Tor Project ile yakın çalışan bir kişi tarafından geliştirilmektedir. Onion Browser ile ilgili ayrıntılı bilgiler

Çeviri notları: Proje adı. "Onion" ifadesini çevirmeyin. Ancak "Browser" sözcüğünü çevirebilirsiniz. Örnek: Navegador Onion.

onion hizmetleri

Onion hizmetleri (eski adıyla "gizli hizmetler"), yalnızca Tor ağı üzerinden erişilebilen hizmetlerdir (siteler gibi). Onion hizmetleri, kişisel olmayan internet üzerindeki sıradan hizmetlere göre konum gizleme, uçtan uca kimlik doğrulama, uçtan uca şifreleme ve NAT delme gibi faydalar sağlar.

onion sitesi

Onion siteleri, yalnızca Tor üzerinden erişilebilen sitelerdir. Anlam olarak onion hizmeti ile benzer olsa da, onion sitesi yalnızca siteleri ifade eder. Bu siteler .onion üst düzey etki alanı uzantısını (Top Level Domain, TLD) kullanır.

Onion-Location

Onion-Location, sitelerin onion kopyalarını belirtmek için kullanılan ve standart olmayan bir HTTP üst bilgisidir. Ziyaret ettiğiniz sitenin kullanılabilecek bir onion sitesi varsa, adres çubuğunda ".onion olarak kullanılabilir" ifadesiyle mor bir öneri düğmesi görüntülenir. ".onion olarak kullanılabilir" üzerine tıkladığınızda, sitenin onion kopyası yüklenir.

Çeviri notları: Çevirmeyin.

Onionoo

Onionoo, şu anda çalışan Tor aktarıcıları ve köprüleri ile iligli bilgi edinmek için kullanılan internet tabanlı bir iletişim kuralıdır. Onionoo, geçerli Tor ağı durumunu insanlara sunan diğer uygulama ve siteler için veri sağlar (metrics.torproject.org).

onion uzayı

Kullanılabilecek onion hizmetleri kümesi. Örneğin, "Dark Web üzerindeki sitem" yerine "onion uzayındaki sitem" diyebilirsiniz.

OONI

OONI, "Open Observatory of Network Interference" anlamına gelir. İnternet üzerindeki sansür, gözetleme ve trafik müdahalesini algılamak için geliştirilmiş küresel bir gözlem ağıdır.

işletim sistemi (OS)

Bilgisayar donanım ve yazılım kaynaklarını yöneten ve bilgisayar programları için ortak hizmetler sağlayan temel sistem yazılımı. Bilgisayarlarda en çok Windows, macOS ve Linux işletim sistemleri kullanılır. Mobil aygıtlarda Android ve iOS işletim sistemleri baskındır.

Orbot

Orbot, The Guardian Project tarafından geliştirilen ücretsiz bir uygulama olup, aygıtınızdaki diğer uygulamaların interneti daha güvenli bir şekilde kullanmasını sağlar. Orbot, tor ağını kullanarak internet trafiğinizi şifreler ve dünya çapında birkaç bilgisayardan geçirerek sansür uygulayanların izlemesine karşı sizi korur.

Orfox

Orfox ilk olarak 23 Eylül 2015 tarihinde The Guardian Project tarafından yayınlandı. Orfox sonraki üç yıl boyunca sürekli olarak gelişti ve internet üzerinde standart tarayıcılardan daha fazla gizlilik sağlayarak gezinmenin yaygın kullanılan bir yolu oldu. Orfox, insanların sansürü aşmasına ve engellenen siteler ile kritik kaynaklara erişmesine yardımcı olmakta çok önemliydi. 14 milyondan fazla kez kuruldu ve 1 milyondan fazla aktif kullanıcısı oldu. Orfox artık geliştirilmiyor ve desteklenmiyor. Yerini Android için Tor Browser aldı. Orfox ile ilgili ayrıntılı bilgi alın.

Çeviri notları: Bu uygulama adını çevirmeyin.

değiştirilebilir taşıyıcılar

Tor tarafından gönderilen trafiği gizlemek için kullanılabilecek araçlar. Bu, bir internet hizmeti sağlayıcısı (ISP) veya başka bir yetkilinin Tor ağı bağlantılarını aktif olarak engellediği durumlarda yararlı olabilir.

kişisel anahtar

Herkese açık/kişisel anahtar çifti içindeki kişisel bölüm. Bu anahtarı kendinize saklayıp kimse ile paylaşmamalısınız.

vekil sunucu

Bir vekil sunucu, bir istemci (tarayıcı gibi) ile bir hizmet (site sunucusu gibi) arasındaki adamdır. İstemci, doğrudan hizmete bağlanmak yerine iletiyi vekil sunucuya gönderir. Vekil sunucu, istemci adına istekte bulunur ve yanıtı istemciye geri iletir. Hizmet yalnızca vekil sunucu ile iletişim kurar ve vekil sunucuyu görür.

herkese açık anahtar

Herkese açık/kişisel anahtar çifti içindeki herkese açık bölüm. Bu anahtar diğer kişiler ile paylaşılabilir.

herkese açık anahtar şifrelemesi

Herkese açık şifreleme sisteminde iki matematik anahtarından oluşan bir çift kullanılır. Herkese açık anahtar geniş çapta yayılabilirken, buna karşılık gelen kişisel anahtar yalnızca anahtar çiftinin sahibi tarafından bilinir. Herhangi bir kişi, alıcının herkese açık anahtarını kullanarak bir iletiyi şifreleyebilir. Ancak yalnızca kişisel anahtarı bilen alıcı iletinin şifresini çözebilir. Ek olarak kişisel anahtar, bir iletinin veya diğer dosyaların oluşturucusunun kimliğini kanıtlamak için bir imza oluşturmak amacıyla kullanılabilir. Bu imza herkese açık anahtar kullanılarak doğrulanabilir.

herkese açık anahtar parmak izi

Herkese açık anahtar şifrelemesi içinde, bir herkese açık anahtar parmak izi, karşılık gelen daha uzun bir herkese açık anahtarı tanımlamak ve doğrulamak için kullanılan bir bayt dizisidir.

## Q-T

aktarıcı

Bir herkese açık olarak listelenmiş düğüm, Tor ağı içinde, istemciler adına trafiği aktarır ve kendisini dizin belirleyicilere kaydeder.

Satori

Chrome veya Chromium tarayıcıları için farklı kaynaklardan Tor Browser gibi çeşitli güvenlik ve gizlilik programları indirmenize izin veren bir eklentidir.

ScrambleSuit

ScrambleSuit, obfs4 değiştirilebilir taşıyıcısı ile benzerdir. Ancak farklı bir köprü kümesi kullanır.

betik

Siteler üzerinden devingen ve etkileşimli içerikler sunmak için kullanılan bileşen.

güvenli yuva katmanı (SSL)

Secure Socket Layer (SSL), internet bağlantısını güvenli kılmak ve iki sistem arasında aktarılan önemli verileri korumakta kullanılan standart bir internet güvenlik iletişim kuralıdır. SSL, aktarılan verileri şifreleyerek, verilerin aktarılması sırasında üçüncü tarafların bu verilere erişmesini engeller.

kendi kimliğini doğrulayan adres

Onion adresleri için özel adres biçimi kendi kimliğini doğrular. Biçim otomatik olarak, onion adresinin onion sitesi bağlantılarını korumak için kullanılan anahtara bağlı olmasını garanti eder. Sıradan internet etki alanı adlarında, site sahiplerinin bir Sertifika Yetkilisi (CA) tarafından güvenilir olarak kaydedilmesi ve onaylanması gerekir ve bu uygulama sertifika yetkilisi ya da pek çok diğer tarafta sahteciliğe maruz bırakılabilir.

sunucu

Ağ üzerinde dosya ve site sayfası depolaması, e-posta ya da sohbet gibi bir hizmet sunan bir aygıt.

oturum

Bir oturum, bir ağ üzerinde iletişim kuran iki aygıt arasındaki iletişimi ifade eder. Tor Browser kullanmak, tarayıcıyı kapattığınızda oturum verilerinizin silineceği anlamına gelir.

tek onion hizmeti

Bir tek onion hizmeti, anonimlik gerektirmeyen ancak kendilerine bağlanan istemcilere anonimlik sunmak isteyen hizmetler için yapılandırılabilen bir onion hizmetidir. Tek onion hizmetleri, onion hizmeti devresi için tipik altı durak yerine yalnızca üç durak kullanır.

Snowflake

Snowflake engellemeyi aşarak özgür ve açık internet bağlantısı kurmak için kullanılan bir değiştirilebilir taşıyıcıdır. Üç bileşeni vardır; Snowflake istemcisi, Snowflake vekil sunucusu (bu ikisi Snowflake eşleri olarak bilinir) ve aracı. Snowflake, açık bir tarayıcı sekmesinin kısa ömürlü bir Tor köprüsü olarak kullanılmasını sağlar. Snowflake, vekil sunucu IP adreslerinin engellenmesini önlemek için, çok sayıda gönüllü vekil sunucu kullanır.

SOCKS5

SOCKS5 Tor tarafından kullanılan bir internet iletişim kuralıdır. Trafiği IP adresinizden açık ağa göndermek yerine Tor ağı üzerinden gönderir. OSI modelinin 5. katmanında yer alan ve tünelleme yöntemini kullanan genel amaçlı bir vekil sunucudur. SOCKS5 ile çalıştırdığınız uygulamalar tünelleme yapıldığını fark eder. Ancak doğru bir şekilde kurulduğunda kimliğiniz ile ilişkilendirilmesini önleyebilirsiniz.

Yazım notları: Kısaltma olduğu için tümü büyük harfle yazılır.

Stem

Stem, çekirdek Tor için bir Python (programlama dili) denetleyici kitaplığıdır. Tor çekirdeğini Python ile kontrol etmek istiyorsanız, bu tam size göre.

Sybil saldırısı

Sybil saldırısı, bilgisayar güvenliği alanında, bir itibar sisteminin çok sayıda kimlik oluşturmak ve ağda orantısız büyük bir etki elde etmek için kullanıldığı bir saldırı türüdür.

Tails

Tails, DVD, USB bellek veya SD kart ile neredeyse her bilgisayarda başlatabileceğiniz bir "canlı" işletim sistemi dir. Kişisel gizliliğinizi ve anonimliğinizi korumayı amaçlar. Tails ile ilgili ayrıntılı bilgiler.

Guardian Project

Guardian Project kullanımı kolay, güvenli, açık kaynaklı mobil uygulamalar ve işletim sistemi eklentileri üreten bir grup yazılım geliştiricisi, aktivist ve tasarımcıdan oluşur. Guardian Project tarafından sunulan Orbot uygulaması Android aygıtınızdaki diğer uygulamaların da Tor ağı üzerinden bağlantı kurmasını sağlar.

Tor Project

Tor Project, Tor yazılımının geliştirilmesinden sorumlu olan ve Birleşik Devletler 501(c)(3) düzenlemesi kapsamında kar amacı gütmeden çalışan Tor Project Inc kuruluşunu ya da tüm dünyaya yayılmış binlerce kişiden oluşan Tor Project topluluğunu ifade etmek için kullanılabilir.

üçüncü taraf izleme

Çoğu site, IP adresi, tarayıcı, işletim sistemi ve gezinme davranışınızın kendisi ile ilgili veri toplayan reklam ve istatistik izleyicileri gibi çok sayıda üçüncü taraf hizmeti kullanır ve bunların tümü farklı sitelerdeki etkinlikleriniz arasında ilişki kurabilir. Tor Browser bu tür etkinliklerin çoğunun gerçekleşmesini engeller.

Tor / Tor ağı / Çekirdek Tor

Tor, bilgisayarınızda çalıştırabileceğiniz ve internet üzerinde güvende kalmanıza yardımcı olacak bir uygulamadır. Dünya çapında gönüllüler tarafından işletilen dağıtılmış bir aktarıcı ağı üzerinden iletişiminizi yönelterek sizi korur: İnternet bağlantınızı izleyen kişilerin ziyaret ettiğiniz siteleri öğrenmesini ve ziyaret ettiğiniz sitelerin fiziksel konumunuzu öğrenmesini engeller. Bu gönüllü aktarıcı grubu Tor ağı olarak adlandırılır. Bazen bu ağla ilişkili yazılım Core Tor, bazen de “little-t tor” olarak adlandırılır. Çoğu kişi Tor ağını, birçok gizlilik sorununu çözen bir Firefox sürümü olan Tor Browser ile kullanır.

Tor Browser

Tor Browser, gizliliğinizi ve anonimliğinizi korumak için Tor ağı kullanır. Ziyaret ettiğiniz sitelerin adları ve adresleri gibi internet etkinlikleriniz, internet hizmeti sağlayıcınız (ISP) ve bağlantınızı yerel olarak izleyen kişilerden gizlenir. Kullandığınız sitelerin ve hizmetlerin işletmecileri ve bunları izleyen herkes, gerçek (IP) adresiniz yerine Tor ağından gelen bir bağlantı görecek ve siz kendinizi açıkça tanıtmadığınız sürece kim olduğunuzu bilmeyecektir. Ayrıca Tor Browser, sitelerin "parmak izi çıkarmasını" veya tarayıcı yapılandırmanıza göre sizi tanımlamasını önlemek için tasarlanmıştır. Varsayılan olarak, Tor Browser herhangi bir gezinme geçmişi tutmaz. Tanımlama bilgileri yalnızca tek bir oturum için geçerlidir (Tor Browser kapatılana veya Kimliği yenile seçeneği kullanılana kadar).

Yazım notları: Tor Browser. Bazen “tbb” olarak da anılır. “TOR Browser” olarak değil.

Çeviri notları: "Tor" ifadesini çevirmeyin. Ancak "Browser" sözcüğünü çevirebilirsiniz. İspanyolca örnek: Navegador Tor (İspanyolca'da daha doğal olduğu için sırayı değiştirin.) Arapça gibi bazı dillerde Tor sözcüğü karakter dönüşümüne uğrar, تور. Yani Tor sözcüğü tümüyle farklı karakterlerle yazılır.

Tor Launcher

Tor Browser uygulamasını ilk kez çalıştırdığınızda, Tor Launcher penceresini görürsünüz. Size doğrudan Tor ağına bağlanma veya bağlantınız için Tor Browser uygulamasını yapılandırma seçeneği sunar. İkinci seçenekte, Tor Launcher size birkaç yapılandırma seçeneği sunar. Tor Browser 10.5 sürümünden başlayarak Tor Launcher kullanımdan kaldırıldı.

Çeviri notları: Çevirmeyin veya harf çevirisi yapmayın.

Tor günlüğü

"Tor günlüğü", sorunların tanımlanmasına yardımcı olabilecek Tor etkinliklerinin otomatik olarak oluşturulmuş listesidir. Tor ile ilgili bir sorun çıktığında, hata iletisinde "Tor günlüğünü panoya kopyala" seçeneğini görebilirsiniz. Günlüğü panoya kopyalamak için bir seçenek görüyor olmalısınız. Bu seçeneği kullanarak, günlüğü bir belge içine yapıştırıp sorunu çözmenizde size yardımcı olan kişiye iletebilirsiniz. Bu seçeneği görmüyorsanız ve Tor Browser açıksa, hamburger menüsüne (“≡”) gidip "Ayarlar" ve ardından yan çubuktaki "Bağlantı" üzerine tıklayabilirsiniz. Sayfanın altında, "Tor günlüğü kayıtlarına bakın" yazısının yanındaki "Günlüğü görüntüle..." düğmesine tıklayın.

Tor Messenger

Tor Messenger, varsayılan olarak güvenli olmayı ve tüm trafiğini Tor üzerinden göndermeyi amaçlayan bir platformlar arası sohbet programıydı. Tor Messenger artık geliştirilmiyor. Jabber (XMPP), IRC, Google Talk, Facebook Chat, Twitter, Yahoo ve diğer sohbet uygulamalarını destekliyordu. Otomatik olarak Kayıt Dışı (Off the Record OTR) ileti gönderip almayı etkinleştiriyordu ve pek çok dile çevrilmiş kullanması kolay görsel bir kullanıcı arayüzü vardı.

Tor Metrics

Tor Metrics Tor ekosistemi ile ilgili geçmiş verileri arşivler, herkese açık Tor ağından ve ilgili hizmetlerden veri toplar ve güvenli, gizliliği koruyan veri toplama konusunda yeni yaklaşımlar geliştirilmesine yardımcı olur.

Tor2Web

Tor2web, kullanıcıların Tor Browser kullanmadan onion hizmetlerine erişmelerini sağlayan bir projedir. NOT: Bu durum, Tor Browser ile onion hizmetlerine bağlanmak kadar güvenli değildir ve istemcinin aksi durumda sahip olacağı tüm Tor ile ilgili korumaları kaldıracaktır.

TorBirdy

Bu eklenti, Thunderbird uygulamasını Tor üzerinden bağlantı kuracak şekilde yapılandırır.

torrc

Çekirdek Tor yapılandırma dosyası.

Torsocks

Torsocks, Tor ağı ile birçok uygulamayı daha güvenli bir şekilde kullanmanızı sağlar. DNS isteklerinin güvenli bir şekilde işlenmesini sağlar ve kullandığınız uygulamadan TCP dışındaki tüm trafiği açıkça reddeder.

TPI

TPI, Tor Project, Inc. yerine kullanılan bir kısaltmadır.

tpo

İnsanlar sunucu adlarını yazarken genellikle `torproject.org` sözcüğünü kısaltmak için `tpo` kullanırlar. Örneğin, `blog.tpo` kısaltması, `blog.torproject.org` anlamına gelir.

trafik

Trafik, istemciler ve sunucular tarafından gönderilen ve alınan verilerdir.

## U-Z

tarayıcı

Bir tarayıcı, World Wide Web üzerindeki bilgi kaynaklarını almak ve görüntülemek kullanılan bir uygulamadır. Başlıca internet tarayıcıları arasında Firefox, Chrome, Internet Explorer ve Safari bulunuyor.

site yansısı

Bir sitenin yansısı, o sitenin farklı bir adresten erişilebilen bire bir aynı kopyasıdır.

WebTunnel

WebTunnel, şifrelenmiş site trafiğini (HTTPS) taklit etmek için tasarlanmış, sansür karşıtı bir değiştirilebilir taşıyıcıdır. Ağı izleyen birine, trafik bir site sayfasına yapılan normal bir HTTPS bağlantısı gibi görünür ve kullanıcı yalnızca internet üzerinde geziniyormuş izlenimi verilir.